YEREL GİRİŞİME DESTEK ÇALIŞTAYI
Destek Nedir?
Gönüllülükesaslı ‘yerinde dönüşüm’modelinin yaratılması için;
Demokrasi
Ekonomi
Strateji
Toplum
Eşitlik
Katılım
konularında yaşayanlara DESTEKsağlanmasıdır.
DESTEK Modelinde, ‘imar bonusu’ teşviki ile, ‘yapı parseli yerine yapı adası bazında’; yeni (den) tasarım, finansman, örgütlenme, yapım ve yasal konularında yenilikçi yaklaşımlar sunulmaktadır.
Kamuoyuna Çağrı
Gönüllü plancı ve mimar’lardan oluşan DESTEK grubu tarafından geliştirilen modelin; tasarım, örgütlenme, finansman, yapım ve yasal bileşenleri çalıştay ortamlarında tartışılacaktır. Taraflarca benimsenen uygulanabilir ve yaygınlaşabilir bir model ortaya çıktığı takdirde ise kamu tarafından; ‘gönüllülük’ esasına dayalı bir ‘dönüşüm çağrısı’ yapılması beklenmektedir.
Gönüllü olarak ada bazında birleşme kapasitesine bağlı olarak kamu tarafından verilecek imar bonusunun sağlayacağı finansman ile başta riskli binalar yıkılıp, yerinde yeni yapılar yapılacaktır. Böylelikle, ‘yer değiştirme’ ve ‘değer paylaşımı’ gibi gerilim yaratan sorunlar ortadan kalkacaktır.
Nasıl bir Yaklaşım?
Modelin yaygınlaşabilir ve uygulanabilir olması için yukarıdan aşağı ‘stratejik’ve aşağıdan yukarı ‘yerel’ çerçeve oluşturulmaktadır.
Stratejik Çerçeve
Kentlerin geleceğini belirleyen’ Mekansal Gelişim Strateji Çerçevesi ‘kent formunun’ yeniden şekillenmesi açısından önemlidir. Kentlerde, ulaşım sistematiği, karma kullanım, yükseklik ve yoğunluk vb. gibi önemli stratejik kararlar mevcut kentsel formdan etkilenerek verilir.
Yeni yatırım alanları, yoğunluk ve yükseklik odakları ile stratejik aksların bütüncül bir yaklaşımla ele alınacağı İlçe Gelişim Eylem Planı (İGEP)hazırlanmalıdır.
Yerel Çerçeve
Kent dokusunun organize edilebilir en küçük parçasını oluşturan ‘yapı ada’larının ‘birleşme’ stratejileri çerçevesinde, ‘yeni(den) parselasyon’ ile ortaya çıkacak yeni kentsel doku ve formları, yeni(den) yaşam alanlarının oluşturulması için tasarlanmalıdır.
Yerel Çerçeve, kentsel doku bazında yapı, yol, otopark ve kamusal alan risklerinin ortadan kaldırılması ve özellikle kısa vadede afet anında tahliye koridorları ve toplanma alanları yaratılması için ‘Acil Eylem Planı’ (ACEP), orta vade de ise mahallede yaşayanların toplumsal ve ekomomik kalkınmalarını da dikkate alan ‘Mahalle Yenileme Eylem Planı’(MAYEP) hazırlanmalıdır.
3 ADA 1 ADA PROGRAMI
Programın amacı; ‘ada bazında yerinde dönüşüm’ modelini, farklı kentsel doku örneklerinde test ederek;
- Yerel Odaklı ‘Örgütlenme’
- Kamu Odaklı ‘İmar Bonusu Teşviki’
- Piyasa Odaklı ‘İmar Hakkı Transferi’
konularında öneriler geliştirmektir.
İmar Bonusu Teşviki Kapsamı
Gönüllülük esasına dayalı olarak İmar Bonusları;
1- Birleşme (ada bazında)
2- Çekme Mesafesi
3- Kamusal Alan
4- Otopark
konularında özellikle kamusal alan elde edilmesi ve riskli yapıların yeniden yapımına finans desteği sağlamak amacıya verilmektedir.
1.Birleşme Bonusu:
Birleşmeyi optimum proje büyüklüğünde teşvik etmek için, parsellerin ada birleşmelerine göre imar bonusu artırılabilir. Amaç kent dokusunun yeni(den) mekansal ve toplumsal organizasyonu ile yapım ve finans optimizasyonu sağlamaktır.
2.Çekme Mesafesi Bonusu:
Yapı çekme mesafelerinin dar yolların genişletilmesi ya da otopark olarak kullanılması için kamuya terk edilmesi halinde ada birleşme katsayıları çerçevesinde ilave imar bonusu verilir. Dar yolların genişletilmesi, olası afet halinde tahliye koridorları olarak da kullanılması açısından önemlidir.
3.Kamusal Alan Bonusu:
Mahallelerin bir çoğunda okul, park, sağlık tesisi vb. gibi yeterli kamusal alan bulunmamaktadır. Yaşam kalitesinin artırılmasının önemli koşullarından birisi, bu alanların çoğaltılması ve herkesin eşit olarak kamusal alanlara ulaşabilirliğinin sağlanması olmalıdır.
4.Otopark Bonusu:
Bir afet anında dar yolların kenarlarına park edilen arabalar, yangın, deprem vb. gibi acil durumlarda yaşam tehlikesi oluşturmaktadır. Sorunun çözümü için ada içinde açık ya da kapalı otoparkı teşvik için otopark bonusu verilebilir.
İmar Bonusu, imarlı mevcut yapı alanının, ada birleşmelerine göre 1,2 ve 3 ‘ada birleşme katsayısı ile çarpılarak;
- Yapı adalarının birleşmesinde % 2,
- Yapı çekme mesafelerinin kamuya terk edilmesinde % 3,
- Park, eğitim, açık alan vb. gibi kamusal alan yaratılmasında % 4,
- Yapı adası içinde kapalı otopark yapılmasında ise % 5,
olmak üzere toplam ada birleşmelerine göre kademeli olarak %15, %30, %45’e kadar artmaktadır. Sonuç olarak, ada birleşmelerine göre ortaya çıkan oranlar ‘dönüşüm katsayısı’ nı oluşturacaktır.
Ancak, yapılaşma ve kamusal alan yaratma kapasitesi olmayan alanlarda (yani yapı yoğunluğu çok yüksek alanlarda) imar bonuslarının bir bölümü ya da tamamı başka yoğunluk odaklarına ya da stratejik akslara transfer edilebilir.
Çalıştay Programının Aşamaları
Program;
1- Yerel Çerçeve (Ada Bazında Tasarım)
2- Stratejik Çerçeve (Mekansal Gelişim Strateji Çerçevesi)
3- Finansman Seçenekleri
4- Yerel Örgütlenme Biçimleri
5- Yapım Teknolojisi (Yenilikçi Teknolojiler)
6- Yasal Boyut
konularında altı aşamalı olarak yapılacaktır.
1.Aşama;
Gönüllü Tasarımcı’dan Beklenenler
Tasarımcılardan ada birleşme seçeneklerine göre imar bonuslarını da dikkate alan;
1- Yeni Kentsel Doku,
2- Yeni Yapı Tipolojileri,
3- Ucuz Konut/Minimal Tasarım,
4- Değer Katan Tasarım,
5- Farklı Konut Seçenekleri,
6- Kamusal Alan (Açık Alan-Otopark vb. donatı alanları)
Tasarımcılar,
-Kademeli İmar Bonusu tablosunda verilen ‘Toplam İnşaat Alanı’ değerlerini esas alacaklardır,
-Yükseklik, mimari yaklaşım vb. konularda serbesttirler,
-Bazı tasarımlarda risk taşımayan yapıları koruyacaklardır.
Ürünler
1- Vaziyet Planı (1/1.000 ölçek, her bir ada için)
2-3 Boyutlu Kütlesel Gösterimler (1/500 ölçek, her bir ada için)
3- Farklı noktalardan kesitler (açık alanlar, yollar, avlular vb.)
4-Karşılaştırmalı Kapasite Artış Hesapları Toplam İnşaat Alanı, Konut Sayısı, Açık Alan, Otopark, Yeşil Alan Büyüklükleri) (mevcut durum ile karşılaştırmalı her bir ada için)
5- Mimari Yaklaşım ve Tasarım İlkelerini Açıklayan Özet Yazı
2.Aşama;
Gönüllü Plancı’dan Beklenenler
Ada bazında tasarım çalışmaları bittikten sonra plancı ile tasarımcı mimarlar bir araya gelecek ve 2.aşama çalışmalar başlayacaktır.
1- Mahalle Ölçeğinde Stratejik Şemalar,
2- Stratejik Akslar, Yoğunlaşma Odakları,
3- İmar Haklarının Transfer Edileceği Odaklar,
4- Donatı Alanlarının Dağılımı,
5- Açık Alan Sistematiği,
6- Kapasite Analizi.
Tasarım ve planlama aşamalarının ardından; finansman, örgütlenme, yapım ve yasal boyutu ele alan çalışmalar yapılacaktır. Ardından da tarafların katılacağı çalıştayda yaklaşım ve model kamuoyunun tartışmasına açılacaktır.